Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Vakıf Kültürü ve Medeniyeti uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından ilki düzenlenen Ayasofya Vakıf Tez Sunumları programı kapsamında, Nurbanu Sultan’ın Üsküdar’daki vakıf yerleşimi akademik perspektifle değerlendirildi. Programda, vakıf kurumlarının Osmanlı şehirleşmesindeki rolüne dikkat çekildi.

Ayasofya Yerleşkesi’nde düzenlenen programın konuşmacısı İbn Haldun Üniversitesi Dr. Öğr. Üyesi Emine Öztaner Oldu. Programın moderatörlüğünü ise FSMVÜ Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Turan Gökçe üstlendi.

“Nurbanu Sultan’ın Üsküdar’daki ‘Vakıf Mahallesi’: Mahalle-i Ma‘mûre’nin İnşası, Nüfuslandırılması ve Yönetimi (16. ve 17. Yüzyıllar)” başlıklı tez sunumuna katılımcıları yoğun ilgi gösterdi.

“Vakıf yerleşimleri şehirleşmeyi yönlendiren unsurlar”

Dr. Öğr. Üyesi Emine Öztaner tarafından yapılan sunumda, Nurbanu Sultan Vakfı’nın yalnızca bir külliye inşa etmekle sınırlı kalmadığı, ulaşım, ticaret ve lojistik süreçleri düzenleyen stratejik bir yerleşim modeli oluşturduğu ifade edildi. Bu yönüyle vakıf yerleşimlerinin, kentsel büyümeyi yönlendiren aktif mekânsal çerçeveler sunduğu vurgulandı.

“Mahalle-i Ma‘mûre özgün bir model”

Sunumda, vakıf statüsüne dayalı özerk idaresi ve çok mahalleli yapısıyla “Mahalle-i Ma‘mûre”nin klasik Osmanlı mahalle modelinden ayrıştığına dikkat çekildi. Kendine özgü hukuki ve idari düzenlemeleriyle bu yapının, Osmanlı şehir organizasyonunda özgün bir örnek teşkil ettiği belirtildi.

Üsküdar özelinde ele alınan çalışma, vakıf kurumlarının Osmanlı şehirleşmesinde pasif hayır yapıları olmanın ötesinde, kent politikalarıyla iç içe geçen dinamik aktörler olduğunu ortaya koydu. Bu yönüyle tez, vakıf yerleşimlerinin incelenmesine yönelik yeni bir metodolojik çerçeve sundu.

Program, katılımcıların sorularının yanıtlanmasının ardından sona erdi.