Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Mimarlık ve Tasarım Fakültesi mezunu Merve Köseoğlu geçen Kasım ayında katıldığı Açık Kaynak: Perşembe Pazarı Tasarım Atölyesi’nde; Galata’nın zanaatkârlarından ve dükkânlarından edindiği izlenim ve deneyimlerle Doku isimli bir çalışma üretti. Çalışmasında kullandığı malzemeden ana işlevi dışında bambaşka bir ürün meydana getiren Merve Köseoğlu, çalışmasıyla atölye kapsamında düzenlenen Işıklı İşler sergisinde yer aldı.
Galata semtinin bir parçası, Bizans ve Osmanlı dönemlerinin liman ve ticaret merkezi, şimdinin ise hırdavat dükkânları, işporta tezgâhları, balıkçıları ve zanaatkârlarıyla ünlü bölgesi Perşembe Pazarı; tüm bu zenginliklerinin yanı sıra, tarihin izlerini günümüze taşıyan kültür varlıklarıyla da tasarımcıların üzerinde çokça çalıştığı bir bölge. Perşembe Pazarı’nın sakinlerinden Kale Tasarım ve Sanat Merkezi, bölgenin bu çok katmanlı yapısına vurgu yaptığı Açık Kaynak: Perşembe Pazarı Tasarım Atölyesi ile genç tasarımcılara bölge üzerinde keşif yapma, düşünme ve bölge zanaatkârlarıyla birlikte üretme imkânı sağladı. Atölyeye katılan Mimarlık Bölümü 2019 mezunu Merve Köseoğlu, “Atölye ile daha önce sadece yanından geçip gittiğim Perşembe Pazarı’nı, varoluşsal düzenini, enteresan insanlarını, zanaatkârlarını, her türlü malzeme ve objenin anlamlı anlamsız yer alışını, hallederiz anlayışını ve samimiyetini deneyimledim.” diye konuşuyor.
Perşembe Pazarı’nı merkeze alan, bölgenin zanaat ve ticaret ağından, ilişkilerinden, nesnelerinden yola çıkarak bölgeyi anlamayı amaçlayan tasarım atölyesi; Perşembe Pazarı ve çevresini bir tasarımcı olarak kullanma pratiği sunmakla beraber, bir araya gelinen topluluk ile bölgenin bugününü, geleceğini, potansiyellerini yaparak ve üreterek tartışmaya açtı. Aslı Kıyak İngin’in kent, mimarlık ve ürün tasarımı kesişimindeki çalışmaları, yürütücülükleri ve deneyimlerinin bir yansıması olarak şekillenen atölye; kent ve sokak ölçeğinden malzeme, zanaat ve üretim ölçeğine doğru bir yaklaşım içerdi.
Atölye üretimleri Işıklı İşler sergisinde
Merve Köseoğlu ile birlikte 14 farklı üniversitenin mimarlık ve endüstri ürünleri tasarımı bölümlerinden yeni mezun ve eğitimi devam eden öğrenciler, geçen Kasım ayında bölge üzerinde keşfe çıktı. Bölgeyi bir malzeme deposu, kütüphane olarak kullanan katılımcılar kurdukları ilişkiler ve buldukları malzemeler üzerinden tasarım sürecine girdi. Perşembe Pazarı’nın çevresindeki atölyeler de sürece dâhil olarak zanaatkârlar ile birlikte tasarlandı, üretildi. “Işıklı İşler” alt başlığında ortaya konan çalışmalardan beklenen şey önceden belirlenmiş bir fonksiyon içermesi değil, kurulan ilişkileri ışık, malzeme ve mekân performanslarını dikkate alarak geliştirmekti.
“Ekip arkadaşım Ahmet Tarık Çakır ile birlikte malzeme araştırması sonucunda bizi kendine çeken, sokakların her köşesinde gözümüze çarpan çember adlı malzeme, tasarım sürecimizi başlattı. Polietilen yapılı bu malzeme ısıl işlem sayesinde yapıştırılarak kutuların etrafını sarmak ve dağılmasını önlemek amacıyla kullanılıyor. Malzemenin potansiyellerini keşfetmek için deneyler yaptıktan sonra örme tekniğine karar verdik. Bu sayede işlevi ve tekniği değişerek bambaşka bir ürüne dönüştü. Sergilediğimiz Doku isimli çalışmalarımızın biri duvara sabit, fakat sahip olduğu mıknatıs sayesinde istenilen noktadan asılarak ışığın boşluklardan ve malzemeden geçişinin etkilerini farklı açılardan gözlemlememizi sağlıyor. Diğeri ise hem bizim uygulamamız hem de malzemenin kendi salınımı sayesinde özgür bir halde.”
Perşembe Pazarı’nın malzeme, fikir ve teknik açıdan tasarımcıların ihtiyaçlarını karşılayacak bolca imkân sunduğunu, bu imkânlarla birlikte Perşembe Pazarı ile bağlamı olan ve onu koruyan zanaatkârlarla ortak bir çalışma ortamında yer almanın kendisine yeni bakış açıları kattığını söyleyen Merve Köseoğlu, “Ustalar yılların bilgi ve deneyimlerinin yanında tasarımcılarla birlikte çalışarak kendilerini geliştirmeye devam ediyorlar. Ve bir tasarımcı veya mimar da ustanın deneyimlerinden faydalanırken hem öğreniyor hem de sorunlarına çözümler buluyor. Bu gözlemlerim sayesinde ilerideki tasarım süreçlerimde ustalarla birlikte çalışmanın güzelliklerinden faydalanmak istiyorum.” diyor.
Deneyim ve üretim aşamalarında birçok güzellikle karşılaştığını, en çok da esnafın gönüllü desteğinden ve ilgisinden etkilendiğini dile getiren Merve Köseoğlu, insan ve mekânın iletişim aracı olarak tanımladığı sokağı, yeni işlevlere ve kimliklere açık bir olgu olarak gördüğünü söylüyor ve ekliyor: “Mesela Perşembe Pazarı’nın sokakları kendine özgü bir kimliğe sahip. Hatta benim gözümden bakacak olursanız insan gibi sokaktır. Dinamik, üreten ve tüketen, kendince problem çözücü, kafasına buyruk, dağınık ve samimi.”
14 farklı üniversitenin mimarlık ve endüstri ürünleri tasarımı bölümlerinden 30’u aşkın öğrencinin katıldığı atölye sonunda ortaya çıkan “Işıklı İşler”; atölye süreçleri, katılımcıların keşiflerinin yer aldığı bir film, projelerine özgü bireysel malzeme kütüphaneleri, poster ve fotoğraflar ile birlikte Kale Tasarım ve Sanat Merkezi sergi alanında 15 Şubat 2020 tarihine kadar ziyarete açık olacak.
Röportaj: Kübra Erten / Basın Yayın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü
